RASİONAL QİDALANMA

Rasional qidalanma tərkibində az miqdarda doymamış yağlar və xolesterin, az miqdarda zülal, duz və şəkərli məsullar, nişastalı qidalar və liflərlə zəngin olmalıdır. Bu tip qidalanma sizə ürəyin işemik xəstəliyindən, damar divarının zədələnməsindən, ürək sancılarından, insultdan, nazik və yoğun bağırsaq xəstəliklərindən və xərçəngin müxtəlif növlərindən qorumuş olar.

AZ DOYMUŞ YAĞ VƏ XOLESTERİN
Yağlar qidada doymuş və doymasmış ola bilər. Doymuş yağlar daha çox heyvani mənşəli olurlar. Ən çox doymuş yağlarla zəngin qidaya ət, süd və süd məhsulları, donuz piyi, kövrək undan hazırlanmış bişintilərin tərkibindəki kərə yağı , həmçini kokos və palma yağı aiddir.
Doymuş yağlar diğər məhsullara nisbətən qanda xolesterinin miqdarını daha çox artırır. Xolesterin bitki mənşəli məhsullarda demək olar ki, yoxdur, o yalnız heyvani mənşəli ərzaqları tərkibində olur. Xolesterinlə ən zəngin qidalar yumurta, süd, adi pendir və ət məhsullarıdır.
Bitki mənşəli məhsulların əksəriyyəti ya yağlarla kasaddır, ya da doymamış yağlarla zəngindirlər. Doymamış yağlar həqiqətən də Sizin xolesterinizin səviyyəsini azaldır. Doymamış yağlar polidoymamış və ya monodoymamış olurlar. Bitki yağları, məsələn: qarğıdalı, pambıq, soya, safor və günəbaxan yağı poludoymamış yağlarla zəngindirlər. Monodoymamış yağlardan başlıca olaraq zeytun yağı, yerfındığı yağı, kanola və avokada yağını göstərmək olar.

DOYMUŞ YAĞLARIN VƏ XOLESTERİNİN QƏBUL MİQDARINI NECƏ AZALTMAQ OLAR.
Süd məhsulları
•Tam keyfiyyətli süd əvəzinə az yağlı və ya yağsız süd qəbul edin.
•Xama, qaymaq və mayonezin əvəzinə sadə yoqurt - az yağlı qida qəbul edin.
•Xama əvəzinə püre konsistensiyası səviyyəsinə çatmış yağsız və ya az yağlı limon şirəsi ilə kəsmik istifadə edin.
•Adi pendir əvəzinə sadə və yağsız pendir və ya yağsız, az yağlı püre kəsmik qəbul edin.
•Ən məhşur dondurmanın əvəzinə yağsız və ya az yağlı, donmuş yoqurt, dondurma və ya şərbət qəbul edin.

YUMURTA
•Yumurta qəbulunu tezliyini azaldın. Belə ki, həftədə 3-4 dəfədən artıq olması məsləhət deyil. Yaxşı olardı ki, yumurta əvəzedicilərdən istifadə edəsiniz.
•Kulinar reseptlərdə tam yumurtanı yumurta zülalı (yumurta ağı) ilə əvəzləyin. Belə ki, iki yumurta ağı bir tam yumurtaya uyğunğur.

YAĞ MƏHSULLARI
-Kərə yağını adi marqarinlə, kulinar donuz piyini pasta şəkilli, duru, yüngül, dietik marqarinlə əvəz edin. Bu, sizə doymamış yag qəbul etməyə imkan verər.
-Kərə yağı və marqarini doymamış yğlarla əvəz edin.
-Yemək hazırlayarkən bir xörək qaşığından çox olmayaraq doymamış yağ istifadə edin.
-Yağdan çox istifadə etməyin, bu məqsədlə şirəli göyərti zoğları, yağsız və ya pəhriz bulyonundan istifadə edin.
-Yağ əsaslı adi salat souslarını sadə və yağsız sousla əvəz edin. Salata limon suyu və ya adi duz və istiot əlavə etməklə yeməyi daha da ləzzətli etmək olar.

ƏT MƏHSULLARI
•Az ət yeməyə adət edin. Ət tikəsinin biri 3 unsiyadan çox olmamalıdır - təqribən kart dəstəsi ölçüsündə.
•Yemək zamanı yağlı ət tikəsindən daha çox yavan tikələrə üstünlük verin. Yavan ətlərə dana əti, can əti langeti, donuz filesi, öküzün arxa ayaqlarının əti və s. aiddir.
•Əti bişirərkən yağla istifadə növlərindən uzaq olsanız yaxşı olar, məsələn: buğda, ocaqda və ya yağsız qızartmadan istifadə edin.

QUŞ ƏTİ
•Toyuq və ya hinduşkanın döş ətindən istifadə edin. Bu qidalarda yağ çox azdır.
•Quş dərisi yeməyin.

BALIQ
Balıq yeməyə üstünlük verin. Balığın tərkibindəki yağ təbii olaraq aşağı kalorili doymamış yağlardır. Balıq yağında omeqa-3 vardır ki, bu da doymamış yağ turşularına aid olub, sizi ürək-damar xəstəliklərindən qorumuş olur.
Balığı qızartmaq əvəzinə buğda və ya suda bişirin.

MÖTƏDİL MİQDARDA ZÜLAL
Zülallar heyvani və bitki mənşəli olur. Düzgün qidalanma zamanı zülalı az kalori, az yağlı və az xolesterinli qidalardan alınmalıdır. Ət məhsulları, yumurta, süd və pendir zəngin zülallı qidalar sayılır. Bu qidalar doymuş yağlar və xolesterinlə də zəngindirlər. Əgər siz bu qidalara üstünlük verirsinizsə, yağsız tikələrindən istsfadı etməyiniz daha yaxşıdır.
Zülal mənbəyi kimi toyuq əti (dərisiz), balıq və balıq məhsullarından istifadə edin.
Yuxarıda adları çəkilən məhsullar doymuş yağlar və xolesterinlə kasaddırlar.
Bunlardan başqa zülalı bitki mənşəli qidalardan, məsələn: paxladan (paxla, noxud, mərcimək), yarma və tərəvəzdən iasifadə edərək zülal balansını da tənzimləmək olar. Bu məhsullardakı zülal yağ və xolesterinlə kasaddır. Qoz və bitki tumları da doymamış yağlar və zülalla zəngindir.

BİTKİ LİFLƏRİ VƏ NİŞASTA İLƏ ZƏNGİN QİDALARLA QİDALANMA
Nişasta karbohidratların iki əsas tiplərindən biridir (digər əsas tip şəkərdir). Karbohidratlar - qanda şəkərə çevrilən ən mühüm qida məhsuludur.
Nişastalı qida məhsullarına çörək, un məhsulları, düyü, digər dənəli bitkilər, lobya və noxud aiddir. Nişastalı məhsulların əksəriyyətində yağ və xolesterin çox az miqdarda olur.

QİDA LİFLƏRİ
Qida lifləri bitki sellülozası olub, orqanizm tərəfindən həzm olunmamaqlarına baxmayaraq, karbohidratlara aiddirlər. Bunlar meyvələrin, tərəvəzlərin, paxlalı bitkilərin (lobyanın müxtəlif növləri, noxud, mərci ) və ya yarmalarin tərkibində olurlar. Bütün bunlar az kalorili olub, az miqdarda yağlara malik olub, tərkibində xolesterin olmur.

AZ MİQDARDAM DUZ QƏBUL ETMƏ
Əksər qidalarda duz natrium şəklində təsadüf edilir. Tərkibində çox duz olan məhsullara konservlər, duzlanmış qaxac ət, kolbasa və hisə verilmiş məhsullar (döş əti, hisə verilmiş kolbasa, sosislər və s.), marinad, pendir, salat sousları, xardal, ketçup, soya sousu, səhər yeməyi üçün lopa, tez hazırlanan şorbalar, hazır dondurulmuş şorbalar, duzlu qəlyanaltılar (çipsi, duzlu krendel) aiddir.

DUZ QƏBULUNU NECƏ AZALTMALI
-Şorbaların az duzlu və duzsuz növlərinə üstünlük verin.
-Duzlu konservant məhsullardan (tərəvəz, paxlalılar, balıq, molyuska və ət məhsulları)
natrumu kənarlaşdırmaq üçün 1 dəqiqə müddətində soyuq su ilə yaxalayın.
-Qaxac edilmiş ət əvəzinə digər kolbasa məhsullarına üstünlük verin.
-Şorbanıza limon ŞİRƏSİ, aromatlaşdırılmış sirkə, istiot, sarımsaq, soğan, duzsuz souslar və ya digər otlar əlavə edin.

ŞƏKƏRİN MÖTƏDİL İSTİFADƏSİ
Şəkər-iki əsas karbohidrat tiplərindən biridir (digər əsas tip - nişasta məhsulu, bax yuxarı). Karbohidrat - əsas qida məhsulu olub, sizin qanınızdakı qlukozanın miqdarını tənzimləyir. Təcrübələr göstərir ki, qanda qlükozanın səviyyəsini qaldıran şəkərdən nişastanın heç bir fərqi yoxdur. Buna görə də az miqdarda şəkər sizin düzgün qidalanma sxemində iştirak edə bilər.
Şəkərə bal, patka (tam şəkərlətməmiş nişastadan ibarət qəliz maddə), siroplar (məsələn: qarğıdalı və ağcaqayın), rafinə olunmuş şəkər (stolüstü şəkər, şəkər qamışı, şəkər tozu) və təbii şəkər (süd laktozası və meyvə fruktozası) aiddir.
Təbii şəkər olan qida məhsullarının tərkibində vitaminlər, mineral məhsullar, bitki lifləri və zülallar da mövcuddur. Bəzi qidalara bir qədər şəkər əlavə edilmişdir ki, bunları da tanıyın: səhər yeməyi üşün lopa, çörək və çörək məhsulları, salatlar üçün souslar və s. Bəzi yüksək kalorili və yağlı qidalara isə hazır şəkər qatılır: şokolad, dondurma və s.
Fruktoza digər şəkərlərə nisbətən qanda qlükozanın səviyyəsini daha az qaldırır. Çox miqdarda fruktoza sizdə xolseterinin səviyyəsini yüksəldə bilər. Bu səbəbdən də fruktozanı digər şəkərlərlə əvəz etməyə lüzum yoxdur.
Digər şəkərlərlə nisbətdə meyvə şirələri və ya onların konsentrantlarını qəbul etmək də eyni effekti yaradır. Bu məhsullarının da kaloriliyi eynidir və qanda şəkəri digər şəkərlərlə eyni miqdarda qaldırır. Ümumiyyətlə şəkər istifadəsindən ya imtina etmək, ya da minimuma endirmək lazımdır. 
http://diabet.az/)

“Synlab laboratoriyaları” Size uzun illerin tecrwbesine ve beynelxalq elmi emekdaşlığa esaslanan ywksek deqiqlikli laboratoriya diaqnostikası teklif edir. http://www.az.synlab.de/)

 

Çəki azaltmanın sirləri

 

Ancaq qeyri adi dietalarla deyil, praktik ideal çəki vermənin əsas qaydaları.

Bahar mövsümünün gəlməsiylə birlikdə hər kəsi "arıqlama" təlaşı maraqlandırır.

Hərəkətsizlik, stress, fast-food və tez-tez və nə oldu yemə vərdişi, yuxusuzluq ya da çox çox yatma, yağlı yeməklər... və təəssüf ki, qaçınılmaz bir gerçək- köklük.

Bütün dünyada getdikcə sayını yüksəldən piylənmə artıq bir xəstəlik mövqeyindədir. Hər beş adamdan birində mütləq görülən bu vəziyyət, sağlamlığı bir xeyli təhdid edir. Fiziki fəaliyyətdə azalma, qidalanma vərdişləri, yaş, cinsiyyət (qadın), irqi faktorlar, təhsil səviyyəsi, evlilik, doğum sayı, siqareti buraxmadan sonar qeyri düzgün qidalanma və spirtli içgi risk faktorları arasındadır.
Balanssız ya da çox qidalanma ürək, təzyiq, damar daralması, xolesterinin artması və şəkər kimi bir çox xəstəliyə gətirib çıxarır.

Qışda alınan çəkilar, yaz mövsümünün yaxınlaşmasıyla birlikdə bir anda verilmək istənir və çarə şok dietalarda axtarılır. "1 həftədə 5 kq. çəki vermək" kimi bir möcüzə olaraq görülən qısa davamlı dietalər, sağlamlıq baxımından ciddi problemləri də özü ilə gətirir. Həzm və sinir sistemi pozğunluqları, qan azlığı, yorğunluq, halsızlıq, baş gicəllənmələri, ürək bulanma və qusma bunlardan yalnız bir neçəsidir. Şüursuz qidalanma, qeyri-kafi qida elementləri maddələr mübadiləsini bir anda çökdürür. Çəki itkinləri yağ yerinə su və əzələdən olur. Maddələr mübadiləsinin yavaşlaması, verilən çəkiların və hətta daha çoxunun müəyyən bir müddət sonra sürətlə alınmasına səbəb olur.

MÜTƏXƏSSİSLƏRDƏN TÖVSİYƏLƏR....

Arıqlamak istəyən bir adam əvvəlcə beynini bu şərtə hazırlamalı, bir mütəxəssisə müraciət etməli və hədəf təyin etməlidir. Az, tez-tez və faydalı qidaları yeməlidir. Uzun müddətli dietalər tətbiqlidir. Çəki almanın təməlində duran tez-tez nə oldu yemə vərdişi və hərəkətsizlik kimi vərdişlərindən imtina etməlidir. Gündəlik alınan kalori miqdarından 500-1000 kalorilik qisiminin az alınması həftədə orta hesabla 1kq. çəki verilməsini təmin edər və doğru olan da bu ölçüdür. İstənilən Çəkiya çatdıqdan sonra mütləq qoruma proqramına keçilməlidir.

"İDEAL KİLO VERMƏ"NİN SİRLƏRİ...

Yaş, çəki, boy, fiziki fəaliyyət səviyyəsni və bədən analizinizə görə uyğun bir qidalanma proqramı tərtib edin.

Aclıq hiss etdiyinizdə biskvit, keks, bişintilər və s. qidaların yerinə əvvəl bir stəkan su içmək və meyvə, kəpəkli suxarı, qatıq, ağ pendir, quru ərik, 3-4 ədəd qoz kimi yüngül və həzmi asan yeməklər yeyin.

3 ara pay və 3 əsas pay yeməyi vərdiş əldə edin və əsla aç qalmayın.

Gündə orta hesabla 45 dəqiqə gediş edin.

Gündə 8-10 stəkan su üçün.

Qan şəkərini sürətlə yüksəldib salmayan, toxluq hissi verən, kəpəkli və lifli yeməkləri seçin. Üç ağı (şəkər-un-duz) siyahınızdan çıxardın.

Qızartmağı süfrənizdən uzaqlaşdırın, onun yerinə qrill, qaynatma və buğlama növünə yer verin.

Yuxu nizamınızı tarazayın. Çox yuxu qədər yuxusuzluq da çəki aldırar, çünki az yuxu sinir sisteminin tarazlığını pozar, stress yaradar və bu da paralel olaraq tez-tez nə oldu yemə meyllərini artırar.

Mürəbbəni öz şəkəriylə edin.

Spirt qəbulunu azaldın.

Siqaret, qəhvə və kafeinli içkilər qan şəkərini salaraq şəkərli qidalara hücum etməyə səbəb olduğu üçün bunlardan uzaq durun.
Hazır qidaları və turşməzə içkiləri həyatınızdan çıxarın.

Arıqlama dərmanlarından qaçın. Çünki bitki mənşəli arıqlama dərmanları bədəndə B1 vitamini (thiamin) əskikliyinə gətirib çıxarır, karbonhidrat maddələr mübadiləsisinə təsir edir, göz almasının dəyişikliylnə, yerimənin pozulmasına və əsəbilik kimi sinir sistemi pozuqluqları yaradar.

Çəkinizə nəzarəti vərdiş halına gətirin və əgər mümkünsə yediklərinizi qeyd edin.

Qırmızı ət yeməyı ən aza endirin, onun yerinə eyni miqdarda toyuq və balıq yeyin.

Yeməkləri çox çeynəyin, boşqabları azaldın, süfrədən həddindən çox tox olaraq qalxmayın.

Meyvə və şirin yeməkdən yarım saat sonra yeməyi başlayın.

Süfrənizdə "Omeqa 3" və "Omeqa 6"a yer verin. Omeqa 3; qoz, fındıq, soya paxlası, kələm, ispanaq, brokoli, kahı, raps bitkisi, soyuq su balıqları, balıq yağı və Omeqa 6 günəbaxan, soya və taxıl məhsullarında olur.

- Əgər qəbizlik problemi ilə qarşı qarşıyaysanızsa bol tərəvəz və salat yeyin, idman edin və bol su üçün.

Çörək qabını süfrənizdə saxlamayın və əsla televiziya qarşısında yemək yeməyin.

Qatı yağ yerinə maye yağ istifadə edin və ət yeməklərinə yağ qatmayın.

Mütləq bir endokrinoloq mütəxəssizə müraciət edin. Çünki hormon pozğunluğu da sürətli çəki artımına və səy göstərilsə də çəki azalda bilməmə kimi problemlər yaradır.

Ona görə aşağıdakı hormon dəyərlərinə nəzarət etdirin. http://www.az.synlab.de/3108.html)

Tiroit hormonu: Tiroit vəzi T4 və T3 adlı iki tip hormon ifraz edər. Tiroit hormonu azlığı maddələr mübadiləsini yavaşladaraq daha çox çəki azalmasına problemlər yaradır. http://www.az.synlab.de/3088.html)

İnsilin hormonu: Bu hormon qanda çox yüksəksə qan şəkəri düşər. Bu da şəkərli qidaları daha çox yeməyə səbəb olar.

Qrelin hormonu: Mədədən ifraz olunan bu hormon, çəki azalmağa başladıqca qanda artmağa başlar və adamı yemək yeməyə yönəldir.

Oreksin: Beyindən ifraz olunan bu hormon da arıqladıqca yemək yeməyi artırar.

Leptin: Yağ toxumasından ifraz olunan bu hormondakı dəyişikliklər də Çəki azaltmağa mane olur. Yağ itirdikcə və ya çəki verdikcə qandakı leptin hormonu aşaği enir. Aşağı leptin səviyyələri beyni xəbərdar edərək yemək yeməyi artırar.
http://diabet.az/)

“Synlab laboratoriyaları” Sizə uzun illərin təcrübəsinə və beynəlxalq elmi əməkdaşlığa əsaslanan yüksək dəqiqlikli laboratoriya diaqnostikası təklif edir. http://www.az.synlab.de/)

 

 “Synlab laboratoriyaları” Sizə uzun illərin təcrübəsinə və beynəlxalq elmi əməkdaşlığa əsaslanan yüksək dəqiqlikli laboratoriya diaqnostikası təklif edir. http://www.az.synlab.de/)

Çəki azaltmanin bəzi qaydaları

Çəki azaltmaq bir çox adam üçün çətindir. Çox vaxt günlərlə aç qalmanın çəki azaltmaya köməkçi olduğu düşünülsə də, tərəzinin üzərinə çıxıb dəyişiklik görə bilməmək olduqca əsəb pozucudur.
Əgər siz də çəki azaltmaq üçün bir çox yolu sınadınızsa və hələ çox çəkilərinizla yaşamağa məhkumsunuzsa, problem yalnız inad edən yağlayarın deyil, həyat tərziniz, fərqində olmadığınız xəstəlikləriniz də ola bilər. Çəki azaltmaq üçün nə edilməsi lazım olduğunu təmin edən bəzi qaydalar:

1.İnsülin həssaslığını bərpa etmək
Normal yaşlanma insilin hüceyrələrin üzərindəki hüceyrə pərdələrinin gəncliklərini və funksiyalarını itirməsiylə meydana gələr. İnsilin müqavimətinin müəyyən olunmasında istifadə edilən bir çox laborator üsullar vardır. Hiperinsülemiya- qanda insilin səviyyəsinin yüksəlməsidir. Bu da ürək və damar xəstəlikləri riskini artırmaqdadır. Maqnezium, balıq yağı, xrom və kimi məzmunu olan bəzi qidalar insilin həssaslığını təmir etməkdədir.

Aşağı bəzi dərmanlarla insilinə həssaslığı gözlə görülər bir şəkildə artırmaq mümkündür. İnsilin həssaslığını artırmaq və bədən ağırlığını salmaq istəyənlər üçün bu dərmanlayarın dozası fərdi olaraq təyin olunur. İnsilin həssaslığını artıran ən əhəmiyyətli yol aşağı kalorili qidalanma və hər gun minimal fıziki fəalioyyətlə məşgul olmaqdır. Gündəlik kalori məhdudlaşdırması 1500- 1800 kalori arasındadır

2. Gənc hormon səviyyəsinin təmin edilməsi

Son dövrdə abdominal piylənməsi olan kişilərin sayı artmışdır. Bunun nəticəsində yaşlı kişilərdə esterogen testesteronu üstələyir. Bu da bel bölgəsinin daha da qalınlaşmasını təmin edir. Bel ətrafındakı yağlardan xilas olmaq çətindir, amma qeyri-mümkün deyil. Həm qadında, həm kişidə yaşlanma başladıqda hormonal disbalans başlayır. Testesteron çoxluğu yaşlı kişilərdə prostat xərçənginə səbəb olar. Xərçəngi tamamilə bədəndən çıxarmaq ya da xərçəng hüceyrələrini öldürmək, kişilik hormonlarının xərçəng hüceyrələrinə kömək etməsinə mane törətmək ilə mümkün ola bilər. Qadınların bir qisimi tiroit hormonlarının aşağı dəyərlərinə sahibdirlər. Beləcə onların çəki artımı bununla əlaqədardır. Tiroid hormonunun təyinihttp://www.az.synlab.de/3108.html) -hormonal profil  və onların orqanizmdə normal həddə çatdırılması sağlam maddələr mübadiləsini təmin edər və çəkini normallaşdırar. Tiroit hormonu əskikliyi olan kəslərdə bədən quruluşunu qorumaq və yaxşılaşdırmaq üçün tiroit dərmanlarının istifadə edilməsi nəzərdə tutulmaqdadır. Həddindən artıq esterogen qadında çəki alışına səbəb olar. Yaşlı qadınlarda hormon dəyərlərinin düzəldilməsi üçün mütəxəssisləşmiş ekspert ilə birlikdə hormonal balansı nizamlamaq lazımdır. Az qala hər həkim doğru testesteron dozalarını təyin etdiyi üçün kişilər daha şanslıdır.

3. Karbonhidrat amilinə nəzarət edilməsi

Bəzi işlər yüksək lifli diyetannın çəki itkisinə səbəb olduğunu göstərməkdədir. Gənc yetkinlərdə, ürək xəstəliklərinin inkişafını araşdıran tədqiqatlar, yüksək lif alışının ürək xəstəlikləri riskini azaltdığı, qarın piylənməsinin azalmazında və çəki itkisində köməkçi olduğu ortaya çıxmışdır. Bütün liflər bərabər yaradılmamışdır. Beta-glukanlar liflər yulaf və arpanın terkibindədir. Xüsusilə karbonhidrat amilinnin yavaşladılmasında təsirlidir. Qan şəkər səviyyəsinə, doyma hissinə və müvəffəqiyyətli çəkiyə nəzarətə kömək edən böyuk əhəmiyyəti olan bir amildir. Tədqiqatlar göstərmişdir ki, qidalar alındıqdan dərhal sonra qanda şəkər və insilin səviyyəsinin yüksəlməsində qidaların içindəki beta-glukan liflər çox öəmlidir. Çörünür liflərlə zəngin qidalar serumdaki yağ səviyyəsini salır, beta glukanlar qanda şəkər mübadiləsisinin yaxşılaşmasinda iştirak edir. Lifli qidalara bütün tərəvəzlər, qarabaşaq, çovdar çörəyi, bir çox meyvələr, yulaf, arpa aiddir.

4- Fiziki fəaliyyəti artırmaq

Bir çox insan məşq etmənin, bədəndə yığılmış piylərin daha çox istifadə etdiyini düşünməkdədir. Gerçək budur ki; məşq etmək daha yaxşı çəki idarəsinə aidiyyatı olan hücresel səviyyədə faydalı dəyişikliklərə səbəb olmaqdadır. Fiziki fəaliyyətdəki artım, bədəndəki insilin həssaslığını və bəzi anti-diabetik dərmanların təsirini təqlid edərək bədənə yağ idarəsini təmin edir.

5. Beyindəki serotinin miqdarını artırmaq

Serotinin miqdarının əskikliyi, bədəndəki yağ miqdarının artımına səbəb olar. Beyindəki serotinin miqdarının əskikliyi çox yeməklə əlaqələndirilmişdir. Piylənməsi olan fərdlərdə qandakı triptofan səviyyələri aşağıdır. Aşağı qan triptofan səviyyəsi piylənməsi olan insanların beyinlərindəki serotinin əskikliyinin, çoxlu yemə nümunələri ilə əlaqəli olduğu görülməkdədir. Bəzi tədqiqatlarda xroniki iltihab və immün sistemin güclü işləməsinin köklükdə kritik rol oynadığı təyin olunmuşdur. Beyində serotinin istehsalında triptofana ehtiyac vardır. Gerçək budur ki; iştər çəki enişi və ya gündəlik qida qəbulunun miqdarı ilə triptofan səviyyəsi arasında əlaqə vardır. Yeməklərdən 1 saat əvvəl piylənmə xəstələrdə 1000, 2000 və 3000mg L-triptofan verildikdə gözlə görülən nisbətdə kalori istehlakının azaldığı müşahidə edilmişdir. Triptofan alan piylənmə xəstələrdə daha çox çəki itkisinin olduğu müşahidə edilmişdir. Gündəlik Triptofan standart alışı2-3 saatdan bir yeməklərdən əvvəl 500 mg doza halında olmalıdır.

6. Enerji sərf etmə nisbətinin təmin edilməsi

Aşağı kalorili diyet, lif istehlakı, təzə hormon tarazlığının təmiri və həddindən artıq məşq edilməsinə baxmayaraq bu günə qədər yaşlı insanların bədən piy anbarlarında gözlə görülər bir dəyişiklik təmin etmək çətindir. Uzun dövr çəki itkisinin açarı, yığılmış bədən yağının yandırılmasıdır. Nar toxumu yağı və fucoxanthin alan yaşlı kəslərin sağlam bədən ağırlıqlarına nail olmada nəticə əldə etdikləri görülmüşdür.

7- Sağlam və uzun həyat üçün yemək

Bilindiyi üzrə yemək yemə çəki artımına səbəb olarkən, uyğun qidalanma ilə də daha sağlam bir həyat, çəki itkisi və xəstəliklərə qarşı qorunma təmin edililə bilər. Edilən bir araşdırmada, yüksək istilikdə bişən (250 C və üzəri) yeməklərin təhlükəli olduğu ortaya çıxarılmışdır. Çox bişmiş yeməklər aşağı istilikdə bişən yeməklərə görə bədən zülallarına zərər verərlər. Aşağı istilikdə bişən yeməklər isə çəki itkisinə köməkçi olarlar. Yeməklərinizin hazırlanma şəkilləri bədən yağlayarının azaldılmasında köməkçi olarkən, yaşa bağlı xəstəliklərə qarşı da bədəni qoruyar. Həddindən artıq kalori alışı degenerativ xəstəliklərin başlanğıc mərhələsini və yaşlanmanı sürətləndirər. Nə olursa olsun həyat şəklini dəyişdirmək üçün əsla heç vaxt gec deyildir.
  http://diabet.az/)

 

    “Synlab laboratoriyaları” Sizə uzun illərin təcrübəsinə və beynəlxalq elmi əməkdaşlığa əsaslanan yüksək dəqiqlikli laboratoriya diaqnostikası təklif edir.

http://www.az.synlab.de/) 

Şirin içkilər -diyetanı qeyri-sağlam edən  əhəmiyyətli bir amildir

Çox uzun zamandır, şirin içkiləri müasir cəmiyyətin gerçək bir problemi olaraq qəbul etmişlər. Çox tez-tez bu zərərli və cazibədar qida istehsalçıları üçün əlavə vergi təyin olunması təklifləri edilir.

Birincisi, zərbə uşaq sağlamlığına daha çox olur- məktəbdə və sonra kafedə uşaqlar ümumiyyətlə özləri də bu içkiləri alır və böyük miqdarlarda onları içirlər. Və heç bir zərərlidir xəbərdarlığı onlara təsir etmir . 

Ardından, şirin içkilər qeyri-sağlam, lakin heç də daha az zərərli olmayan bir diyetanın yalnız bir komponentidir. Əgər düşünsək ki, nə qədər zərərli olan uşaqların mədələrinə tökülür- fast food, şirniyyatlar, peçenye, müxtəlif konfetlər-onda biz mövcud nəsilin yalnız şəkərləndirildiyini söyləyə bilərik ...

Belə bir qeyri-sağlam diyeta erkən yaşda mədə, həzm, pankreas, böyrəklər, qaraciyər, ürək ilə əlaqədar problemlər yaradır. Belə ki, zərərli və bəzən təhlükəli olan bu məhsullara qarşı hökumətin tədbirlər təsirli olmadıgı üçün, müstəqil olaraq uşaqların ağızına düşən bütün məhsulları yoxlamaq lazımdır .

Əvvəl də ifadə etdiyim kimi - şəkərli içkilər ilə mübarizə çox-çox çətindir: Onlar zərərsiz görünə bilər, və dadlı olmaları aydındır, ancaq bu bizi yanılda bilməməlidir. Zərər yalnız şəkərin çoxluğundan yox, həm də süni kimyəvi maddələr, konservantlar, boyalar, qida əlavələrindən də edir. Əvvəl müvəqqəti, daha sonra tamamilə şəkərli içki istifadəsini ortadan qaldırmaq lazımdır, bəli onlar adət etmə və hətta asılılıq da yaradır, bu pis vərdişi məğlub etmək üçün - ,yalnız ana-ataların iradəsindən asılıdır kı, həm özlərini, həm də uşaqlarını inandırsınlar ki, şəkərli içkilərin rəddi - həyatlarını sağlam etmək üçün bir vasitədir. Bundan əlavə biz hələ şirin içgilərin artıq çəkidəki rolunu qiymətləndirmirik və bu içgilərin reklamının məhdudlaşdırılması, məktəblərdə satışının qadağan olunması üçün tədbirlər görülməlidir.

  http://diabet.az/)

   

“Synlab laboratoriyaları” Sizə uzun illərin təcrübəsinə və beynəlxalq elmi əməkdaşlığa əsaslanan yüksək dəqiqlikli laboratoriya diaqnostikası təklif edir.                                                                                                                                                                   http://www.az.synlab.de/)

 

Piylənmə Nədir

Piylənmə ya da xalq arasında köklük adıyla bilinən, bədəndə çox miqdarda piy yığılması nəticəsində ortaya çıxan və mütləq müalicə edilməsi lazım olan bir xəstəlikdir. Piylənmə, qidalarla alınan enerji miqdarının, maddələr mübadiləsi və fiziki fəaliyyət ilə istehlak edilən enerji miqdarını aşdığı vəziyyətdə olmasında ortaya çıxar.
Piylənmə, insan bədənində ürək və damar sistemi, tənəffüs sistemi, hormonal sistem, həzm sistemi kimi sistemlərə təsir edən və bir çox əhəmiyyətli narahatlığa zəmin hazırlayan bir xəstəlikdir.
Ürək xəstəlikləri, yüksək təzyiq, şəkər xəstəliyi, yüksək xolesterin, tənəffüs narahatlıqları, oynaq xəstəlikləri, nevrozlar, sonsuzluq, iqtidarsızlıq, öd kisəsi xəstəlikləri, böyrək və öd kisəsində daş meydana gəlməsi, bəzi xərçəng növləri, piylənmə nəticəsində yaranan xəstəliklərdən bir neçəsidir.
Nəticə olaraq piylənmə, insan həyatını qısaldan və həyat keyfiyyətinə mənf təsir edən bir xəstəlik olaraq təyin oluna bilər. Edilən araşdırmalara görə, piylənmə xüsusilə son 20 ildə, bütün dünyada sürətlə artmaqda və bir epidemiya kimi yayılmaqdadır. Bu epidemiyadan ölkəmiz də təsirlənməkdədir. Qadın əhalimizin təxminən yarısı, kişi əhalimizin də təxminən 40%-i piylənmə, yəni kökdür.
Piylənmə necə ölçülər?
Piylənmə üçün ən məşhur istifadə edilən ölçüm, Bədən Çəkisi İndeksi və bel ətrafı ölçümüdür.

BÇİ dəyəri və mənası
BÇİ, bədən ağırlığının (kq), boyun kvadratına (m²) bölünməsi ilə hesablanar. Bu dəyər yaş və cinsiyyətdən müstəqildir. Bununla birlikdə, BÇİ istifadəsi, uşaqlarda, hamilə qadınlarda və çox əzələli kəslərdə doğru nəticə verməz, bu səbəblə istifadə edilməməlidir.
BÇİ hesablanmasında iki nümunə:

Fatma Xanımın ağırlığı 70 kq, boyu isə 1.60 m-dir.
Buna görə Fatma Xanımın BÇİ dəyəri:

70 / (1.60)²= 70 / 1.60 x 1.60 = 70 / 2.56 = 27.34 kq / m²'dir.
Həsən Bəyin ağırlığı da 90 kq, boyu isə 1.70 m-dir.
Buna görə Həsən Beyin BÇİ dəyəri:

90 / (1.70)² = 90 / 1.70 x 1.70 = 90 / 2.89 = 31.1 kq / m²'dir.

Sağlamlıq üzrə mütəxəssislər, BÇİ dəyərlərini, normal kilolu, çox kilolu və piylənmə şəklində qruplara ayırmışlar.

BÇİ dəyəri

18.5 kq / m²'nin aşağı olanlar
Zəif

18.5-24.9 kq / m² arasında olanlar
Normal kilolu

25-29.9 kq / m² arasında olanlar
Artıq çəki

30-34,9 kq / m² arasında olanlar
Piylənmə , 1-ci dərəcə

35-39,9 kq / m²'nin üzərində olanlar
Piylənmə , 2-ci dərəcə

40 və yuxarı kq / m²'nin üzərində olanlar
Piylənmə , 3-ci dərəcə

olaraq təyin olunmaqdadır.
Bu təsnif etməyə görə, Fatma Xanım çox kilolu, Həsən Bəy isə piylənmədir.
Siz də bu düstur və cədvələ görə öz özünüzü qiymətləndirə bilərsiniz.

BÇİ dəyərinizi hesablayın və çəkiniz haqqında düzgün məlumat alın.
Bel ətrafı ölçümü və mənası
Bədəndəki cəmi piy miqdarı əhəmiyyətli olmaqla birlikdə, piyın harada yığıldığını bilmək daha əhəmiyyətlidir. Qarında piy yığılmasıi, omba və bədənin digər bölgələrində piy yığılmasıindən daha çox sağlamlıq risklərinə səbəb olar. Bu risk üçün sadə, lakin doğru bir üsul bel ətrafı ölçümüdür


          Artmış risk              Yüksək risk 

Kişi    > 94 sm                    > 102 sm 

Qadın > 80 sm                   > 88 sm

 http://diabet.az/)

 

  “Synlab laboratoriyaları” Sizə uzun illərin təcrübəsinə və beynəlxalq elmi əməkdaşlığa əsaslanan yüksək dəqiqlikli laboratoriya diaqnostikası təklif edir. http://www.az.synlab.de/)

 

 

 

    “Synlab laboratoriyaları” Sizə uzun illərin təcrübəsinə və beynəlxalq elmi əməkdaşlığa əsaslanan yüksək dəqiqlikli laboratoriya diaqnostikası təklif edir.  http://www.az.synlab.de/)

  YÜKSƏK QAN TƏZYİQİ

Qan təzyiqi – bu qanınızın damarda hərəkət sürətidir. O nə qədər yüksək olsa, bir o qədər damarlarınıza mənfi təsir edə bilər. Damarlara əlavə təsir onun zədələnməsinə gətirib çıxarar. Qan damarlarından sizin orqan və sinirləriniz qidalanır. Əgər damar yükək təzyiqdən zədələnibsə, onlar sizin orqan və sinirlərinizi qidalandıra bilməz. Sizin orqan və sinirləriniz də zədələnəcək. Diabetli xəstələrdə qan təzyiqinin qalxması diabetdən əziyyət çəkməyən şəxslərə nisbətən daha çox təsadüf olunur.
Qan təzyiqinin qalxması sizin ürək sancıları və insult əmələgəlmə şansını artırır və zaman ötdükcə nefropatiya http://diabet.az/boyrek.htm) və retinopatiya http://diabet.az/retinopatiya.htm)
əmələ gəlməsinə şərait yaradır.

YÜKSƏK QAN TƏZYİQİNİN ƏLAMƏTLƏRİ
Adi yüksək qan təzyiqi heç bir xarici əlamət vermir. Bunu bilmənin yeganə yolu onu ölçməkdir. Sizin qan təzyiqiniz göründüyü kimi həkimə hər vizitinizdə ölçülür.

YÜKSƏK QAN TƏZYİQİNİN ÖLÇÜLMƏSİ
Qan təzyiqini xüsusi sfiqmomanometr adlanan aparatın köməyi ilə ölçülür. Manjet bazu sümüyünə yüngülcə dolandırılır. Manjet damarda qan axını dayanana qədər hava ilə doldurulur. Manjetdən hava kütləsini xaric etdikdə fonendoskopla qanın damara güclü zərbələri eşidilir.
Qan təzyiqi iki rəqəmlə ifadə olunur. Birinci qeyd olunan rəqəm sistolik təzyiq adlanır. Sistolok təzyiq – qanın ürəyin yığılma mərhələsində meydana gəlmiş gücüdür.
İkinci rəqəm – diastolik təzyiqdir. Bu, qanın ürəyin boşalma anındakı gücünü göstərir.
“120-nin 80-a”, yəni, sistolok təzyiq 120, diastolik təzyiq 80 mm.c.süt.-dur.
Bu 120/80 mm.c.süt. – millimetr civə sütunudur. Hipertenziya yüksək qan təzyiqinin digər adıdır. Əgər sizdə yüksək qan təzyiqi aşkar olunubsa, siz və sizi müayinə edən tibb işçisi də onu tənzimləməlidir.
Bu belə yazılır-120/80 mm.c.süt. – millimetr civə sütunu.
Sizi müalicə edən həkim ilk növbədə onu əmələ gətirən səbəbi araşdırmalıdır.
Hipertenziyanın dərəcələri
Qan təzyiqinin mm.c.süt. ilə təyini
Normal qan təzyiqi
130/85 aşağı olmalıdır

Qan təzyiqi keçid sərhəddi
130/85-dən 139/89-a kimi

Yüngül hipertenziya
140/-dan 159/89-a kimi

Orta hipertenziya
160/100-dan 179/109-a kimi

Ağır hipertenziya
180/110-dan 209/119-a kimi

Çox ağır hipertenziya
210/120-dən çox.

YÜKSƏK QAN TƏZYİQİNİN ƏMƏLƏ GƏLMƏ SƏBƏBLƏRİ
Bəzi hallarda səbəb müəyyən olunur, məsələn: böyrək xəstəlikləri, hormonal dəyişiklik, hamiləlik, kontraseptik tabletlərin qəbulu və s. Əgər yüksək qan təzyiqinin əmələ gətirən səbəb aşkar olunubsa, həkim ilk növbədə onu müalicə etməlidir.
Əksər hallarda qan təzyiqinin ilkin qalxmasının səbəbi bilinmir. Qan təzyiqinin ilkin qaxma səbəbi bilnmədikdə essensial hipertenziya adlanır.
Əgər sizdə essensial hiretenziya aşkar olunubsa təzyiqin endirilməsi üçün dərman müalicəsi vacib deyil.
SİZİN QAN TƏZYİQİNİZİ NECƏ ENDİRMƏLİ
Artiq çəkidən azad olun. Bədən çəkisinin az miqdarda belə aşağı salınması belə qan təzyiqini normalaşdıra bilər. Bədən çəkisini aşağı salmaq və onu normada saxlamağın yeganə yolu arıqlamaq üçün dietaya əməl etməkdir. Sizi müayinə edən tibb işçisi sizə uyğun qida rejimini təyin etməyə kömək edə bilər.
Siqareti tərgidin. Siqaret çəkmə qan təzyiqinin qalxmasına və damar divarının zədələnməsinə səbəb ola bilər. Siqareti tərgizməklə hipertenziya nəticəsində ölüm riskini dərman qəbuluna nisbətən daha çox azaltmış olursunuz.
Daha az spirtli içki qəbul edin. Qan təzyiqi qalxma ehtimalı gün ərzində 2 alkaqol vahidindən çox alkoqol qəbul etdikdə çox olur. Həkiminiz sizə alkoqolu gün ərzində 2 alkaqol vahidinə qədər azaltmağınızı məsləhət görə bilər. Bu qədər alkoqol təqribən zəif alkoqoqllu kokteldə və ya bir stəkan şərabda və ya bir banka pivədəki qədərdir.
Daha az duz qəbul edin. Bəzən duzun miqdarını azaltmaq qan təzyiqinin normallaşmasına səbəb ola bilər. Əgər həkiminiz sizə az duzlu dieta məsləhət görürsə mütləq həkim-dietoloqa müraciət edin.
Stressdən uzaq olmağa çalışın. Stress damar divarının spazmına və bu zaman da qan təzyiqinin qalxmasına və ürəyin daha güclü işləməsinə səbəb ola bilər. Stressdən uzaq olmaq haqqında məsləhətlərə “Stress” adlı məqalədə tanış ola bilərsiniz.
Əgər bu tədbirlər sizin qan təzyiqinizin aşağı düşməsinə kömək etmirsə həkim bu məqsədlə mütləq dərman təyin etməlidir.
Diabetli xəstələrdə atreial təzyiqi endirmək məqsədi ilə əsasən angiotenzinçeviriçi fermentin ingibitorları, alfa-1-adrenoreseptorların blokatorları, kalsium antaqonistləri və kiçik dozada tiazid diuretiklərdən istifadə olunur.
Bu tip təzyiq əleyhinə dərmanlar qanda şəkərin miqdarını qaldırmır, lakin bəzi əlavə təsirləri vardır. Bu haqda müalicə həkiminizdən soruşun. Bizdə olan məlumata görə 56.3 faiz diabetli xəstələrdə yüksək qan təzyiqi müşahidə olunur.
2. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının sənədlərinə əsasən 1965-ci ildə “hipertoniya xəstəliyi” termini və “essensial hipertoniya” eyni mənalıdırlar. Hal-hazırda essensial (ilk dəfə müşahidə olunmuş) hipertenziya pasiyentlərdə hipertoniya xəstəliyinin başlanğıc mərhələsində müşahidə olunur.
Daha sonralar qan təzyiqinin xroniki yüksək olması bəzi orqanların funksiyasını pozur, nəticədə birincili hipertenziya qan təzyiqinin müxtəlif mənşəli ikincili mexanizmlərinin də meydana gəlməsinə səbəb olur.
5. Müalicə rejimində düzgün yuxu rejimi və gümrahlıq əsas amillərdəndir. Qan təzyiqinin yüksək olduğu zamanlarda yuxusuzluqdan və gecə işlərindən kənar olmaq və yuxu rejimini bərpa etmək lazımdır.
http://diabet.az/)

    “Synlab laboratoriyaları” Sizə uzun illərin təcrübəsinə və beynəlxalq elmi əməkdaşlığa əsaslanan yüksək dəqiqlikli laboratoriya diaqnostikası təklif edir. http://www.az.synlab.de/)

QANDA QLÜKOZANIN MİQDARININ ARTMASI

Qanda qlükozanın miqdarının normadan yuxarı qalxması hiperqlikemiya (qanda qlükozanın miqdarının artması) adlanır. Qanda qlükozanın miqdarının artması – diabetin bir əlamətidir. Qanda qlükozanın miqdarının artması zaman ötdükcə sizin göz, böyrək, ürək, sinir və qan damarlarınızı zədələyə bilər.

QANDA QLÜKOZANIN MİQDARININ ARTMASININ SƏBƏBLƏRİ- [url] http://www.az.synlab.de/[/url])
•Siz normadan artıq qidalanmısınız
•Siz qidada həddən artıq çox karbohidrat qəbul etmisiniz
•Siz az miqdarda insulin qəbul etmisiniz
•Siz insulin qəbul etməmisiniz
•Siz diabet əleyhinə həblərdən az qəbul etmisiniz
•Siz diabet əleyhinə həb qəbul etməmisiniz
•Siz xəstələnmisiniz
•Siz stress keçirmisiniz
•Siz mütəmadi idman hərəkətini etməmisiniz və ya azaltmısınız

QANDA QLÜKOZANIN MİQDARININ ARTMASININ ƏLAMƏTLƏRİ

•Başagrısı
•Dumanlı görmə
•Susuzluq
•Aclıq
•Həzm pozğunluğu
•Sidik ifrazının sayının tezləşməsi
•Quru və qaşınan dəri
•Tənəffüsün meyvə tamlı olması
Bu əlamətlərin hər hansı birinin mövcudluğu qanda şəkərin səviyyəsini təyin edə bilməz. Yeganə inandırıcı üsul qanda şəkərin miqdarını təyin etməkdir (bax. Qanda qlükozanın miqdarının sərbəst təyini). Nəticə sizin sonrakı addımıza kömək edər.

QANDA QLÜKOZANIN MİQDARININ ARTMASININ MÜALİCƏSİ
Əgər sizdə qanda qlükozanın səviyyəsi 180 və 250 mg/dl-dirsə1
1.Həkim sizə tövsiyə etdiyi kimi hərəkət edin. Sizə aşağıdakı məsləhətləri verə bilər.
•Kiçik dozada əlavə insulin (tez təsir edən) yeritmək
•Gəzmək və ya digər idman hərəkətləri etmək
•Növbəti qida rejimində qidanın miqdarını azaldın
2. Qanda qlükozanın miqdarını hər saatdan bir yenidən ölçün. Əgər qlükozanın miqdarı 250 mg/dl olaqar qalıbsa, yoxlayın – diabetik ketoasidozun (bax. Keton cisimçiklərinin təyini) elamətləri varmı və ya hirepqlikemik hiperosmolyar qeyri-keton haldır (bax HHQV). Əgər bu əlamıətlərdən hər hansı biri müşayət olunubsa, təcili həkiminizlə əlaqə saxlayın.
Əgər sizdə qanda qlükozanın səviyyəsi 350 mg/dl-dirsə
Əgər sizdə qanda qlükozanın səviyyəsi 500 mg/dl yuxarıdırsa, təcili həkiminizlə əlaqə saxlayın.
Təcili həkiminizlə və ya sizi təcili olaraq xəstəxananın təxirəsalınmaz terapiya şöbəsinə çatdıra bilər hər hansı şəxslə əlaqə saxlayın. 1 mq/dl= 1 mg%, 180 və 250 mq/dl = 10.0-13.9 mmol/l. Md/dl qlükozanı mmol/l çevirmək üçün mq/dl-i 0.05551 (mmol/l) vurmaq lazımdır. Əksinə, mmol/l-i mq/dl-a çevirmək istəyirsinizsə, mmol/l-i 18.02 (mq/dl) bölmək lazımdır.
250 mq/dl uyğundur 13.9 mmol/l
350 mq/dl uyğundur 19.4 mmol/l
550 mq/dl uyğundur 27.8 mmol/l

5. Bu halda (son iki halda) təcili və ya təxirəsalınmaz yardım çağırmaq lazımdır.

 http://diabet.az/)

 

“Synlab laboratoriyaları” Sizə uzun illərin təcrübəsinə və beynəlxalq elmi əməkdaşlığa əsaslanan yüksək dəqiqlikli laboratoriya diaqnostikası təklif edir. http://www.az.synlab.de/) 

VİTAMİN VƏ MİKROELEMENTLƏR

Lazımi qədər vitanim və mikroelementlər sizin orqanizminizin yaxşı işləməsini təmin edir. Vitamin və mikroelementləri qəbul etdiyiniz qidalarla qəbul edə bilərsiniz. Vitanim və mirkoelementləri həb şəklində də qəbul edə bilərsiniz. Bunlar bioloji aktiv əlavələr adlanır. Diabetli şəxslərin əksəriyyəti vitamin və mikroelementləri qidanın müxəlifliyi hesabına kifayət qədər qəbul edirlər. Lakin bəzi diabetli şəxslərdə vitanim və mikroelementlərin çatışmazlığı ola bilər. Bu defisit orqanizmin lazımi dərəcədə vitamin və mikroelementlərin olmaması ilə əlaqədardır.

VİTAMİN ÇATIŞMAZLIĞI

Diabetli şəxslərin əksəriyyəti kifayət qədər A vitamini qəbul edir. Bundan başqa həmin insanlar E və C vitaminlərini də kifayət qədər qəbul edirlər ki, yalnız bəzilərinə bu vitaminləri miqdarını artırmaq lazım olur. Öz şəxsi həkiminizlə xüsusilə bu barədə mütləq məsləhətləşin.
Adətən diabetli xəstələrdə B qrup vitaminlər kifayət qədər olur. B qrup vitaminlərə vitamin B1 (tiamin), vitamin B2 (riboflavin), vitamin B3 (niasin)1, vitamin B6 (piridoksin), vitamin B12 və folasin3 aiddir. Əgər diabet sizdə pis kompensassiya olunubsa, B qrup vitaminlkəri sidiklə itirmə təhlükəsi ilə üzbəüzsünüz. Sizin sağlamlığınıza cavabdeh tibb işçisi sizə B qrup vitaminləri ilə zəngin məhsullar məsləhət görə bilər. Təcrübələr göstərir ki, B6 vitaminin çatışmazlığı qlükozaya tolerantlığın pozulmasının nəticəsi ola bilər. Qlükozaya tolerantlığın pozulması göstərir ki, sizin orqanizminiz insulin istehsalı və istifadəsində çətinliklər yaşayır.

MİKROELEMENT ÇATIŞMAZLIĞI
Xrom. Diabetli xəstələrin əksəriyyəti kifayət qədər xrom qəbul edir. Lakin bəzilərində xrom çatışmazlığı ola bilər. Xrom çatışmazlığı qanda şəkərin və yağların səviyyəsinin artmasına və qlükozaya tolerantlığın pozulmasına səbəb ola bilər.

Bitki mənşəli vitamin və mineral mənbəələri

Vitamin və ya mikroelementlər

Onların əsas qida mənbəələri
Vitamin A
Qaraciyər, tunes5, açıq narıncı rəngli meyvə və tərəvəz, yastı göyərtilər
Vitamin B1 (tiamin)
Donuz əti, günəbaxan yağı, çiy tumlar
Vitamin B2 (riboflavin)
Qaraciyər, ördək, skumbriya balığı, süd məhsulları7
Vitamin B3 (niasin)1
Quş əti, balıq, dana əti8
Vitamin B6 (piridoksin)
Kartof, banan türk noxudu, gavalı soku, quş əti, balıq, qaraciyər.
Vitamin B12
Balıq, molyuska, qaraciyər
Vitamin C
Sitrus bitkiləri, yemiş, çiyələk, kivi, istiot, brokolli, brüssel kələmi10
Vitamin D
Balıq, vitamin əlavə edilmiş süd, kərə yağı, marqarin, yumurta11
Vitamin E
Qoz, tərəvəz tumu, bitki yağları12, manqo, qaragat, alma13
Folasin
Paxla, göyərti1, qulançar, qaraciyər, buğda cücərtiləri
Kalsium
Yoqurt, süd, kəsmik
Xrom
Buğda cücərtiləri, pivə mayası, çiy toxumlar, qaraciyər, ət, pendir.
Mis
Krablar, qaraciyər, qoz, tərəvəz tumları, gavalı, üzüm
Dəmir
Molyuska, ət məhsulları, qaraciyər, soya, boranı tumları
Maqnezium
Qoz, tərəvəz tumları, paxla, çiy meyvə tumları, göyərti, balıq
Manqan
Təmizlənməmiş buğda, tərəvəz, qoz, meyvələr
Kalium
Meyvələr, tərəvəzlər, paxla, balıq, süd, yoqurt
Selen
Molyuska, balıq, qaraciyər, qoz, təmizlənməmiş buğda
Sink
Ət məhsulları, qaraciyər, molyuska

1 Rusiya və Avropa ölkələrində niasin vitamin Bs və ya vitamin PR, vitamin B3 amerikan mənşəli mənbələrdən fərqli olaraq pantotenat turşusu kimi qeyd olunur.
2. Sianokobalamin
3. Fol turşusu, vitamin Bc

Əgər laborator analizlərin sizdə xrom defisiti aşkar olnubsa, müalicə həkimi mütləq sizə xrom əlavələri təyin etməlidir. Əgər sizdə xromun səviyyəsi kifayət qədərdirsə, əlavə xrom qəbul etmək qanda şəkər və yağlara müalicəvi təsir göstərməz.
Mis və manqan. Mis və manqanın defisiti qlükozaya tolerantlığın pozulmasına gətirib çıxaracaq. Diabetli xəstələrin az bir qismində mis və ya manqan defisiti olur. Bu səbəbdən də onların çatışmazlığı nadir hallarda olur.
Selen və dəmir. Selen çatışmazlığı diabetli xəstələrdə nadir hallarda olur. Diabetli xəstələrdə dəmir defisiti diabetlə xəstə olmayanlara nisbətən az fərqlənir.
Maqnezium. Əgər diabetli xəstələrdə qanda şəkərin miqdarı çətin tənzimlənirsə və ya keton cisimçikləri çoxdursa, deməli, orqanizmdə maqnezium defisiti vardır. Maqnezium çatışmazlığı orqanizmin insulinə həssaslığını azaltmış olur.
Əgər laborator analizlərin nəticəsinə görə sizdə maqneziumun seviyyəsi enibsə, həkim sizə mütləq maqnezium tərkibli əlavələr təyin etməlidir.http://www.az.synlab.de/)
Sink. Diabet xəstələri, xüsusən də çətin kompensasiya olunan diabetdə sink defisitinə həssas olur. Sink çatışmazlığı qlükozaya tolerantlıq əmələ gətirə bilər. Əgər laborator analizlərin nəticəsinə görə sizdə sinkin səviyyəsi enibsə, həkim sizə mütləq sink tərkibli əlavələr təyin etməli və ya tərkibində sink olan qidalar məsləhət görməlidir.
4. B12 istisna olmaqla bütün B qrup vitaminlərlə zəngin qida xəmir mayasıdır.
5. Bunlardan başqa treska, palma və gənəgərçək yağı, az miqdarda da yumurta və kərə yağı da aiddir.
6. Əsasən arpa və qarabaşaq
7. Bu məhsullarla yumurta, kəsmik və qarabaşaq
8. Heyvani mənşəli qidalardan niasin qaraciyərdə, donuz ətində və qızıl balıqda olur.
9. B6 vitamini ən çox ətdə, boyrəklərdə, bitki mənşəli məhsullarda isə arpada olur.
10. Vitamin C ilə zəngin qidalar limon, kələm, itburnu, qara qarağat, feyxoa, qrepfrutdur.
11. D vitamini ilə zəngin qidalara dənizin dərinliklərində yaşayan balıqlarda – paltusa, tunsa, treska və heyvan qaraciyəri aiddir.
12. Xüsusən də gənəgərçək, soya və qarğıdalı
13. Xüsusən də cücərtilər, paxla, ispanaq, kress salatı, lüsern, yumurta və dəniz balığı.

 http://diabet.az/)

  “Synlab laboratoriyaları” Sizə uzun illərin təcrübəsinə və beynəlxalq elmi əməkdaşlığa əsaslanan yüksək dəqiqlikli laboratoriya diaqnostikası təklif edir. http://www.az.synlab.de/)

 

VEGETARİAN QİDALANMA

Vegetarian qidalanma bitki mənşəli qidalara əsaslanır. Bura – meyvə, tərəvəz, dənli bitkilər, paxlalı bitkilər (lobya, noxud, mərci) , qozlar və tumlar aiddir. Bitki mənşəli məhsulların tərkibində xolesterin yoxdur. Ümumilikdə götürdükdə isə onlar aşağı kalorili olub, yağlarla çox kasaddırlar. Lakin bu məhsullar bitki lifləri, vitaminlər və mikroelemenlərlə zəngindirlər. Vegetarian dieta diabet xəstəliyindən əziyyət çəkən şəxslərdə sağlam qidalanmanı təmin edə bilər. Begetarianlarda artıq çəkinin əmələ gəlməsi, xolesterinin səviyyəsinin yüksəlməsi, arterial təzyiqin qalxması ehtimalı çox aşağı olur. Bundan əlavə vegetarianlarda ürəyin işemik xəstəliyi, damar divarının zədələnməsi, ağciyər və yoğun bağırsağın xərgənci və osteoparozun əmələ gəlməsi nəzərəçarpacaq dərəcədə az olur.
I tip diabetli xəstələr vegetarian qidalanmaya başladıqdan sonra daha az insulindən istifadə edə bilərlər. II tip diabetli xəstələr isə vegetarian qidalanmaya başladıqdan sonra çəkisini azalda bilərlər.

MƏN KİFAYƏT EDƏCƏK QƏDƏR ZÜLAL ALA BİLƏRƏMMİ ?
Əksər insanlar düşünürlər ki, belə dieta onları kifayət qədər zülalla təmin edəcəkmi? Lakin burada narahat olmağa heç bir əsas yoxdur. Vegetarianların əksəriyyəti onlara lazım olan zülalı, zülalla zəngin dənli biktilərdən, paxlalılardan, qoz və tumlardan ala bilərlər. Başqa qrup vegetarianlar isə zülalı bəzi heyvani mənşəli qidalardan alırlar.

Sağlam gidalanmanın rejimi məhsulları bir neçə qrupa ayırır, məsələn: yağlarla kasad süd məhsulları, balıq, molyuska və quşlar.

VEGETARİANLIĞIN NÖVLƏRİ
Vegetarianlığın ardıcılları heyvani mənşəli qida qəbul edib, etməməsindən aslı olaraq bir neçə qrupa bölünürlər. Vegetarianlığın 5 növü məlumdur: ciddi, südlü, yumurta ilə əlaqəli, südlü-yumurtalı və yarımvegetarianlıq.
Aşağıdakı cədvəldə her bir növ vegetarianların nə ilə qidalandığı görünür.

Vegetarianlığın növü

Ciddi vegetarianlar:
Yeyirlər: Meyvə, tərəvəz, paxlalılar, dənli bitkilər, bitki tumları
Yemirlər: Ət, balıq, molyuska, quş, süd məhsulları, yumurta
Süd vegetarianları:
Yeyirlər: Meyvə, tərəvəz, paxlalılar, dənli bitkilər, bitki tumları, süd məhsulları
Yemirlər: Ət, balıq, molyuska, quş, yumurta
Yumurta vegetarianları:
Yeyirlər: Meyvə, tərəvəz, paxlalılar, dənli bitkilər, qoz, bitki tumları, yumurta
Yemirlər: Ət, balıq, molyuska, quş, süd məhsulları
Yarımvegetarianlar:
Yeyirlər: Meyvə, tərəvəz, paxlalılar, dənli bitkilər, qoz, bitki tumları, balıq, molyuska, quş, süd məhsulları, yumurta
Yemirlər: Ət

VEGETARİN DİETAYA KEÇİD

Əgər siz vegetarian dietaya keçməni sınaqdan keçirmək istəyirsinizsə, dietoloqla məsləhətləşməlisiniz. Dietoloq sizə menyudan çıxarmaq istədiyiniz məhsulu hansı məhsulla əvəz etməyə kömək edə bilər. Dietoloq əmin etməyə kömək edər ki, siz orqanizminizə lazım olan bütün qidalı maddələri – vitaminlər, mikroelementlər, zülallar, yağ və karbohiratlar qəbul edəcəksiniz. Bu da “vegetarianlığa keçidə” bir neçə məsləhət.
•Bir neçə həftə ərzində həftədə bir gün olmaqla vegetarianlığa başlayın. Əvvəlcə sizə tanış olan yeməkdən başlayın, məsələn: qaqabaşaq kaşası tərəvəs sousu olə.
•Reseptləri vegetarian kulinar kitablarından götürərək oxuyun.
•Çalışın vegetarian restoranları ziyarət edəsiniz. Ola bilər ki, gördüyünüz yeməklərin müxtəlifliyi sizi heyran etsin.
•Menyuda ət, balıq, quş və molyuskanın miqdarını azaldın. İdeal porsiya təqribən 50 qr-dan çox olmamalıdır. Əti kublara və ya zolaqlara bölüb, ona salat və ya sıyıq əlavə edin.
Menyuda daha çox dənli, paxlalı və tərəvəz olan məhsullara üstünlük verin. Çili hazırlanmasında qızardılmış, pörtlədilmiş ət yeməklərini paxlalar ilə əvəz edin. Bu, bütün vitamin və mikroelementlərə aid deyildid. Belə ki, bitki mənşəli məhsullarda B qrup vitamini az, onda tez həzm olunan dəmir və sink kifayət qədər olmur.

İtaliya sousunun tərkibində sarımsaq, zeytun yağı, tomat, kəklikotu, duz, istiot, çin istiotu vardır. Antioksidantlarla zəngindir.
http://diabet.az/)

Gənc qalmaq üçün bunları yeyin...

Qocalmanın qarşısını almaq üçün müxtəlif metodlar araşdırırlar.

Mütəxəssislər “Super yeməklər” olaraq adlandırılan 14 qida məhsulunu qocalmanın qarşısının alınmasının dərmanı olaraq göstərir. Bu yeməklərdən həftədə ən azı 4 dəfə istifadə olunması təklif edilir.

Lent.az Türkiyə mətbuatına istinadən 14 super yeməyi və faydalarını təqdim edir.

Gül kələmi: Yaşlanmağı gecikdirən bitkilərin önündə durur. Toksinlərin meydana gəlməsinə maneə törədir. Bədəndəki hüceyrələrin zərər görməsini yavaşladır. Xərçəngə qarşı da qoruyucudur.

Portağal: Dinamizmin qaynağıdır. Damar tıxanmasının qarşısını alır. Bədəndəki müqaviməti artırır.

Yulaf: Xolesterol azaldıcı xüsusiyyəti var. Həzmi sürətləndirdiyi üçün də pəhriz reseptlərində seçilir.

Pomidor: Xərçəng önləyici antioksidan ehtiva edir. Qadınlarda süd vəzi və yumurtalıq xərçəngi riskini azaldır. İnfarkt riskini də azaldan xüsusiyyəti var.

Som balığı: Bir boşqab som balığı 19 qram zülal və Omeqa-3 ehtiva edir. Omeqa-3 infarkt riskini azaldaraq, qan təzyiqini nəzarətdə saxlayır.

Yaşıl noxud: Zülal, lif və nişasta baxımından zəngin qidadır. Yaşıl noxud bədənə enerji verir və bədəni qüvvətləndirir. Əzələlərin inkişafına və yenilənməsinə kömək edir. Qan xərçənginə qarşı qoruyucudur. Qaraciyərin işini nizamlayır.

Qoz: Yüksək xolesterolu salan qoz damar tıxanması və şəkər xəstəliyinin müalicəsinə köməkçi olur. Ehtiva etdiyi dəmir sayəsində qan azlığına yaxşı təsir göstərir.

Böyürtkən: Yaşlılıqdan qaynaqlanan yaddaş itkisinin qarşısını alır. Bundan başqa, gözəllik qaynağı kimi də bilinir.

Qatıq: Zəngin qida dəyəri sayəsində immunitet sistemini gücləndirər, bu xüsusiyyəti səbəbiylə bədəni xərçəngdən qoruyur. Bədəndə öz-özünə həzm edilən tək qida qatıqdır. Vərəm xəstəliyinə qarşı təbii bir antibiotik təsiri göstərir.

Balqabaq: Bir kiçik qab balqabaq, gündəlik beta-karoten ehtiyacının 25 faizini, C vitamini ehtiyacının yüzdə 10-unu qarşılayır və yaxşı miqdarda kalium ehtiva edir. Ayrıca yaxşı bir lif qaynağıdır. Beta-karoten, bir çox xərçəng növünün qarşısını almağa köməkçi ola bilər.

Soya paxlası: 453 qramlıq soya ununda 31 yumurtanın, 6 böyük şüşə südün və ya 900 qramlıq sümüksüz ətin ehtiva etdiyi qədər zülal olduğu müəyyənləşib.

Hind toyuğu: 125 qramı bədənin gündəlik fol turşusu ehtiyacını qarşılayır. Fol turşusu qan hüceyrələrinin yenilənməsinə yardımçı olur.

İspanaq: Antioksidan xüsusiyyət daşıyan A vitamininə çevrilən beta-karoten ehtiva edir. Sağlam gözlər üçün lazımlıdır.

Çay: Gündə 2 stəkan içilən çayla, 4 alma, 5 soğan, 7 portağal yemiş kimi ürək dostu antioksidan maddə almış olarsınız. Xüsusilə uşaqların həftədə ən az 6 stəkan südlü çay içməsi təklif edilir.

 LENT.AZ) 

Milli.Az: XXI əsrdə 1 milyard insanı məhv edəcək bəla!

Bu, yeganə leqal istehlak malıdır ki, ondan istifadə edənlərin təxminən yarısını öldürür! Təcili tədbirlər görülməzsə, 21-ci əsrdə 1 milyard insanın ölümü ilə nəticələnəcək!
Gələcək naminə Siqaretə YOX Deyək! (Məqalələr silsiləsindən 1-ci yazı)

20-ci əsrdə tütün epidemiyası bütün dünyada 100 milyon insanın həyatına son qoydu! Bütün dünya üzrə hər 10 ölümdən biri tütün məmulatlarından istifadə edilməsi nəticəsində baş verir!!! Dəhşətli rəqəmlərdir, əziz oxucu, elə deyilmi?

Qeyd etmək yerinə düşərdi ki, Birinci Dünya Müharibəsində 4 il ərzində 10 milyon adam ölüb, amma tütün istifadəsindən 4 il ərzində 21,6 milyon… Sizcə siqaret doğrudan da müasir dünyamızda kütləvi qırğın silahı deyilmi?

Hazırda il ərzində 5,4 milyon insan tütündən, siqaretdən istifadə etdiyinə görə ölür! Bu il tütün beş milyondan artıq insanı - ümumi götürdükdə vərəm, HİV-AİDS və malyariya xəstəliklərindən dünyasını dəyişənlərin cəmindən daha çox insanı məhv edəcək. Dəhşətli rəqəmlərdir, elə deyilmi?

2000-ci ildə inkişaf etmiş ölkələrdə 35 yaşla 70 yaş arasında vəfat edən kişilərin 30%-nin ölümünə səbəb məhz siqaret olmuşdur! Ciddi düşünməyə dəyər, elə deyilmi?

Dünyada siqaret çəkmə səbəbindən hər 6 saniyədə bir insan dünyasını dəyişir! Ümumdunya Səhiyyə Təşkilatının hesablamalarına görə, hazırda dünyada 1,1 milyarddan çox insan siqaret çəkir! Tütündən baş verən ölümlər nadir hallarda KİV başlıqlarında əksini tapır, amma reallıq budur ki, tütün hər 6 saniyədə bir nəfəri öldürür!

Əgər təcili tədbirlər görülməzsə:
- Siqaret 2030-cu ilədək hər il təxminən 8 milyon insanı öldürəcək!
- 2030-cu ilədək tütündən istifadə ilə əlaqədar olaraq ölüm hallarının 80 faizindən çoxu inkişaf edən ölkələrin payına düşəcək!
- Və Tütün məhsulları 21-ci əsrdə 1 milyard insanın ölümü ilə nəticələnəcək!

Bilirsinizmi ki,TÜTÜN YEGANƏ LEQAL İSTEHLAK MALIDIR Kİ, TƏYİNATI ÜZRƏ ONDAN İSTİFADƏ EDƏNLƏRİN TƏXMİNƏN YARISINI ÖLDÜRÜR!

Bəli, TÜTÜN ONDAN İSTİFADƏ EDƏNLƏRİN TƏXMİNƏN HƏR İKİ NƏFƏRDƏN BİRİNİ ÖLDÜRÜR!

BÜ GÜN YAŞAYAN 1 MİLYARDDAN ÇOX SİQARET ÇƏKƏNLƏRİN TƏXMİNƏN 500 MİLYONU TÜTÜN SƏBƏBİNDƏN HƏLAK OLACAQ!

Siqaret insanı bax beləcə məhv edir!

Ümumidünya Səhiyyə Təşkilatının hesabatında deyilir: Tütün yeganə istehlak malıdır ki, onun təsirinə məruz qalan hər kəsə zərər gətirə bilər; o təyinatı üzrə ondan istifadə edənlərin təxminən yarısını öldürür. Buna baxmayaraq tütündən istifadə bütün dünyada geniş yayılıbdır ki, bu da aşağı qiymətlər, satışın təcavüzkarcasına və istənilən yerdə stimullaşdırılması, onunla bağlı təhlükələr barədə məlumatın olmaması və onun istehlakına qarşı yönəldilən qeyri-ardıcıl dövlət siyasətindən asılıdır.

Amma bəlkə də heç düşünməmisiniz ki, Tütün dünya əhalisinin qarşısı alına bilən əsas ölüm səbəblərindəndir. Bu Ümumidünya Səhiyyət Təşkilatının rəsmi açıqlamalarında birmənalı şəkildə öz əksini tapır.

Ümumidünya Səhiyyə Təşkilatının baş direktoru Dr.Marqaret Çen deyir: "Tam qarşısı alına bilən bu EPİDEMİYANIN geri dönməsi, bu gün dünyanın hər bir ölkəsində ictimai səhiyyənin və siyasi rəhbərliyin ən mühüm prioriteti olmalıdır."

Narahatlığı və təhlükəni daha da artıran isə tütün məhsullarından istifadə edənlərin (Azərbaycanda da) getdikcə daha da artmasıdır. Artıq SOS çalmaq zamanıdır!!! Nəzərə almalıyıq ki, tütündən istifadə o qədər çox və müxtəlif üsullarla məhv edə bilir ki, dünyada əsas səkkiz ölüm səbəbinin altısına dair risk faktorunu təşkil edir. ÜST-ün baş direktoru Dr. Marqaret Çenin vurğuladığı kimi, bir əsrdə bir milyard kişi, qadın və uşaqlara təhlükə yaradan qlobal tütün epidemiyası probleminin həlli bizim əlimizdədir. Bu dağıdıcı epidemiyanı dayandırmaq üçün dərman və vaksinlər deyil, hökumətlərin və vətəndaş cəmiyyətlərinin razılaşdırılmış fəaliyyəti zəruridir.

Bu gün dünyanın bəzi bölgələrində artıq siqaretlə ciddi mübarizəyə başlanılıb, siqaret əleyhinə böyük kampaniyalar həyata keçirilir. Amma əslində bu gün siqaretə qarşı müharibə aparmaq zamanıdır! Mən sizi Siqaretə qarşı müharibəyə çağırıram! Giriş hissəsində təqdim etdiyim bir çox faktlar və təhlükələr gecikdiyimiz hər bir anın əslində nə qədər qiymətli olduğunu sübut edir!

Məncə mütəxxəsislərin hesablamaları, rəqəmlər və faktlar bizi BU KÜTLƏVİ QIRĞIN SİLAHINA, BU DƏHŞƏTLİ EPİDEMİYAYA qarşı əl-ələ verərək birgə müharibəyə başlamağa kifayət edə bilər.

Killer siqaret!

Oxucular soruşa bilər ki, nə üçün tütün məhsulları, siqaret sağlamlığa bu qədər böyük düşmən və zərərdir? Bunun üçün ilk öncə siqaret adlandırdığımız bu bəlanın tərkibinə nəzər salmağımız çox vacibdir. Siqaret tütün bitkisinin (nicotina tabacum) qurudulmuş yarpaqlarından hazırlanır. Yanan siqaret 4 mindən çox müxtəlif birləşmə, o cümlədən 40-dan çox kanserogen (xərçəng xəstəliyi yaradan) maddə istehsal edir.

Bunlardan ən zərərli olanları nikotin, qətran, karbon-oksid və xərçəng yarada bilən maddələrdir. Məsələn, siqaretin tərkibində olan nikotin zəhərli bir maddə olaraq sianidlə müqayisə ediləcək dərəcədə təsirlidir! (sianid maddəsi hüceyrələrin qandan oksigeni çəkməsini blokadaya alır və bədənə oksigenin ötürülməsini əngəlləyir. Nəticədə bədəndə oksigen çatışmazlığı yaranır). Nikotinin 2-3 damcısı insan üçün ölümcül dozadır ki, bu da təxminən 20-25 siqaretin tərkibində olur. Yəni, bir dəfəyə bir qutunu dayanmadan çəkən insan ölə də bilər.

Siqaretin ən böyük təhlükəsi odur ki, siqaretlər və çəkilməsi nəzərdə tutulan digər tütün məmulatları siqaret çəkənin ilk qullabından vərdiş yaradan nikotini beyinə tez çatdırır - təxminən şprisin istifadəsi ilə aparılan vena daxili inyeksiya intensivliyi ilə… Siqaretləri «nikotini çatdıran cihaz» adlandırırlar. Lakin tütünün çəkilməsindən yaranan effekt yalnız bir neçə dəqiqə davam etdiyinə görə tütün çəkənlər yenidən çəkməyənədək, absinent sindromu keçirirlər ki, bu da çox təhlükəlidir. O, üzdən xüsusilə siqaret çəkməyənlər xüsusi diqqətli olmalıdır. Nəzərə alın ki, əlinizə aldığınız bir ədəd siqaret sonra sizin həyatınızın bəlasına çevriləcək!

Tütünün və tütün tüstüsünün tərkibində 4000-ə qədər kimyəvi birləşmənin 60-dan çoxu hüceyrənin genetik strukturuna ziyan verir və bədxassəli şişin-xərçəngin yaranmasına səbəb olur.

Məsələn bilirsinizmi ki, tütün, siqaret ürək-damar, xərçəng və 25-dən artıq digər xəstəliklərin yaranmasının və ya gedişatının ağırlaşmasının əsas səbəbkarı hesab edilir!

ÜST məlumatlarına görə tütündən istifadə edənlərin böyük əksəriyyəti onunla bağlı risklər barədə bilmirlər. Tütünlə bağlı təhlükələrin inandırıcı dəlillərinə baxmayaraq, bütün dünyada az sayda siqaret çəkən şəxslər səhhətləri üçün yaranan riski tam başa düşür. Ola bilər ki, insanlar ümumiyyətlə tütünün zərərli olduğunu anlayır, lakin siqareti yol verilən pis vərdiş kimi qəbul edirlər. Tütünün fövqaladə asılılıq yaratmaq bacarığı və səhhət üçün törətdiyi təhlükələrin tam spektri ictimaiyyətə lazımi dərəcədə izah edilmir. Bunun nəticəsində insanlar hesab edirlər ki, səhhətləri ilə bağlı problem yaranmamışdan əvvəl tütündən istifadəni azalda və ya siqareti ata bilərlər. Əslində isə, siqaret çəkənlərin əksəriyyəti tütündən istifadəni azalda bilməyəcək, onların demək olar ki, yarısı tütünlə bağlı xəstəliklərdən öləcək.

İnsanların əksəriyyəti bilmir ki, tütündən hətta minimum istifadə təhlükə yaradır. Tütündən istifadə edənlərin əksəriyyəti tütünlə bağlı yaranan ağ ciyərlərin xərçəngindən başqa xəstəlikləri demək olar ki, tanımırlar. Bilmirlər ki, siqaretçəkmə həmçinin ürək xəstəliklərinə, insult və bir çox digər xəstəliklərə, o cümlədən xərcəngin bir çox növlərinə səbəb olur.

Siqaret çəkənlərin 10 %-i xərçəngdən ölür! Gündə iki qutu siqaret çəkənlərin isə 15-20 %-i bu xəstəliyin qurbanı olur!!!!

Siqaret çəkənlərdə tez-tez tənginəfəslik yaranır, çünki onlarda ilk növbədə ağ ciyərlər zədələnir. Tütün çəkənlər ildən-ilə özlərini halsız və daha yorğun hiss edirlər və tez-tez soyuqdəyməyə məruz qalırlar. Əksər insanlar bunu ekologiya, immunitet və digər faktorlarla əlaqələndirir, lakin əsas səbəblərdən biri siqaret çəkmədir.

Siqaret ağciyərləri məhv edir!

Tütün ağ ciyərlərdə xərçəng xəstəliyinin yaranmasının əsas səbəbkarı hesab edilir.

Unutmayın ki, 90% hallarda ağ ciyərlərdə xərçəng xəstəliyinin yaranmasının əsas səbəbkarı tütündür.

Siqaret çəkən insanın ağciyərləri! Ağciyər xərçəngi! Bu siqaretin sizə verdiyi bir bəladır!

Siqaret çəkmək xərçəng xəstəliklərinin digər formalarının yaranmasına da səbəb ola bilir.

Tütünün istənilən formada çəkilməsi ölümlə nəticələnən insultlar və ürək tutmalarının da əhəmiyyətli risk faktorudur.

Siqaret çəkmək daha çox ölümlə nəticələnən üç əsas xəstəliyin inkişafına səbəb olur:

Ağ ciyər xərçəngi - 90% hallarda
Xroniki bronxit, emfizema - 75% hallarda
Ürəyin işemiyası - 25% hallarda

Siqaret çəkmə tənəffüs orqanları xəstəliklərinin - xroniki ağciyər xəstəliklərinin, sətəlcəmin əsas faktorlarından biridir. Xroniki bronxit tütündən istifadə edənlərdə istifadə etməyənlərdən 5-7 dəfə çoxdur! Siqaret çəkmək insanı öskürdür və bəlğəm əmələ gətirir, xroniki bronxitə səbəb olur.

Müntəzəm siqaret çəkən insanların təxminən 25 faizi bu səbəbdən vaxtından tez həyatla vidalaşmalı olur. Əksər siqaret çəkən insanların həyatı 10, 20 və ya 30 ilədək qısalır!

Siqaret çəkən insanda ürək-damar xəstəliklərinin inkişaf ehtimalı yüksəlir. Siqaret çəkənin ürəyi çəkməyənlərə nisbətən daha tez zəifləyir. Uzun illər tütün çəkmək qan damarlarında daralmalara gətirib çıxarır və bu da onların zədələnməsi ilə nəticələnir. Bu isə son nəticədə aterosklerozun əmələ gəlməsini tezləşdirir, ürəkdə infarkt, beyində isə insulta səbəb olur.

Adətən damarların daralması və qan dövranının ləngiməsi səbəbindən 30-40 yaşlı kişilərdə cinsi zəiflik və impotensiyanın inkişafı riski yaranır. Siqaret çəkən kişilərdə cinsi orqanlarının qan damarlarının daralmasına görə impotensiyanın (cinsi zəiflik) yaranması ehtimalı çəkməyənlərə nisbətən 2 dəfə çoxdur.

Bununla yanaşı, siqaret həzm sisteminə də öldürücü zərbə vurur. Belə ki, siqaret çəkmək iştahanı pozur, həzm prosesini çətinləşdirir, dişləri saraldır.

Siqaretçəkmə həzm sisteminə birbaşa təsir edir, çünki tütün tüstüsündə olan nikotin, qətran və digər zəhərli maddələr ağız suyu ilə qarışaraq mədəyə düşür.

Siqaretçəkənlərin çoxu qastrit və ya mədə xorasından əziyyət çəkir. Aktiv siqaret çəkənlərdə ağız boşluğunun, dodağın, mədənin və onikibarmaq bağırsağın xərçənginin və xroniki xəstəliklərinin yaranması ehtimalı yüksəkdir.

Nikotin sürətli ürək döyüntülərinə, qusma, baş gicəllənməsi kimi halların meydana gəlməsinə də səbəb olur.

Bundan başqa siqaret çəkənin hafizəsi zəifləyir, əhval-ruhiyyəsi pozulur, yuxusuzluq, dərisində qırışlar əmələ gəlir. Tütündən istifadə edənlər arasında miokard infraktı halları istifadə etməyənlərdən 4-5 dəfə çoxdur! Əgər siqaret çəkənin qanında xolesterinin miqdarı və ya təzyiqi yüksəkdirsə ürək tutma halları 8 dəfə çoxalır.

Tütün çəkənlərin xarici görünüşü də dəyişilir. Siqaretçəkmə dişlərin və dırnaqların saralması, saçların tökülməsi,eləcə də qırışların əmələ gəlməsi ilə nəticələnir.

Siqaret çəkən qadınlarda üzdə qocalma prosesi çox surətlə gedir!

Bəzən insanlar səhvən düşünürlər ki,siqaret çəkməklə bədən çəkisinə nəzarət etmək olar. Əslində isə siqaretdən imtina etdikdə bədən çəkisi yalnız 3 kq-dək arta bilir. Düzgün pəhriz və fiziki məşqlər siqaretdən imtina etdikdə bədən çəkisinə nəzarət etməyə imkan verir.

İndi qeyd edəcəyim faktlar isə yəqin ki, siqaret çəkən qızlarımızı və qadınlarımızı ciddi narhat edəcək.

Mütəxəsislərin araşdırmalarına görə, güclü siqaret çəkənlərin üzündə qırışlar siqaret çəkməyən yaşıdlarından beş dəfə çoxdur.

Qadın və siqaret! Kənardan necə göründüyünüzü və sizdən gələn pis siqaret qoxusunu düşünün!

Belə ki, tütündə olan zəhərli maddələr üzdəki nazik qan damarlarını zədələyir və bu, vaxtından qabaq qocalmaya, dərinin təravətini itirməsinə gətirib çıxarır!

Bundan əlavə tütün həmçinin gələcəkdə qızların ana olmama riskini də artırır!!!

Heç nə narahat etmədiyinə görə, müəyyən dövrədək bir çox siqaret çəkənlər düşünür ki, tütün çəkmək sağlamlığa təsir etmir. Lakin, zaman ötdükcə bu yanlış fikir dağılır və tütünçəkmənin nəticəsi olaraq problemli və xəstəliklərlə yaşanan günlər gəlir. O, zaman ilk yandırılmış siqaret xatırlanır və bu səmərəsiz məşğuliyyətdən vaxtında imtina etməməyə görə peşmançılıq hissi keçirilir.

Siqaretin sənə verdiyi ancaq xəstəlikdir!

Həqiqətən, siqaretçəkmə sağlamlığa hər gün zərər gətirir və hər çəkilmiş siqaret ilə sağlamlığa güclü zərbə vurulur. Bu zərər isə müxtəlif səbəblərdən nəzərimizdən qaçır. Bir tərəfdən siqaret çəkən buna xüsusi diqqət yetirmir, digər tərəfdən isə o, siqaret çəkmənin sağlamlığa vurduğu zərbələr barədə düşünmək istəmir.

Sizcə, siqareti tərgitmək üçün onun ağır bir fəsadını gözləməkmi lazımdır?

Bu fəsadların çoxunun da öldürücü olduğunu nəzərə alsaq, siqareti tərgitmək üçün bundan ciddi səbəb ola bilərmi?

Amma SİZ dünyada cəmi bircə mütəxəssis belə tapa bilməzsiniz ki, SİQARETİN insana xeyirli təsirini söyləyə bilsin! Bunu heç zaman unutmayın!

P.S.: Yazıda Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının və Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin İctimai Səhiyyə və İslahatlar mərkəzinin məlumat və hesabatlarından da istifadə olunub

Qənirə Paşayeva, millət vəkili
Milli.Az

                 http://www.milli.az/news/society/2125.html)